Arşivi ilk kez AA muhabirine gezdiren
Sinema Genel Müdürü Cem
Erkul, Kültür ve Turizm Bakanı
Ertuğrul
Günay'ın talimatıyla yenilenen Sinema Genel Müdürlüğü Sinema ve Görüntü
Arşivi sayesinde gelecek nesillerin tarihi artık “hayal” ya da “tahmin” ederek
değil izleyerek öğrenebileceğini söyledi.
Mekanı tamamen yenilenen arşivde yer alan filmlerin ve görüntülerin 250
kilogram ağırlığa kadar dayanıklı özel kutularda saklandığını belirten Erkul,
verilerin detaylandırılarak kayıt altına alındığını bildirdi.
SIR GİBİ SAKLANAN GÖRÜNTÜLER ORTAYA ÇIKTI
İŞTE O FOTOĞRAFLAR
Alandaki ısı, nem ve ışık gibi faktörlerin tamamının özel olarak
hazırlandığını vurgulayan Erkul, “Buraya giriş-çıkışlar kontrol altında. Tarihi
özelliği olduğu için biraz daha hassas çalışmayı gerektiriyor. Yetkisiz kimsenin
girmesi mümkün değil. Kapı şifre ve kartla açılıyor. Kamera bunu izliyor eğer
şifreyle kartı eşleştiremezse kapıyı açmıyor. Ayrıca 24 saat güvenlik koruma
memurlarımız var. Buraya ben dahil herkes girerken özel izinle giriyor” diye
konuştu.
"HAFIZAMIZI YİTİRMEYECEĞİZ"
Arşivde saklanan yerli ve yabancı film ve belgesellerin sayısının on binlerle
ifade edilebileceğini belirten Erkul, aynı zamanda şu an üzerinde çalıştıkları
yeni görüntüleri de arşive eklemeye başladıklarını söyledi.
Bunların arasında 1980 ihtilalinin ardından toplatılarak devletin tozlu
raflarına kaldırılan “nitrat tabanlı” patlayıcı 600 bin metre belge filmin
bulunduğunu dile getiren Erkul, şöyle konuştu:
“Basın Yayından, Genel Kurmay'dan, MEB'ten elimize geçen filmler var. Asıl
bir arşiv çalışması da onlar üzerinde yapılacak. Onları oynatabilecek cihazlar
hazırlandı. Sadece görüntü restorasyonu yapılmıyor, görüntü, senkronizasyon
restorasyonları da yapılıyor.
Arşivimizde filmlerin yanı sıra Osmanlı padişahları Sultan Reşat, Sultan
Vahdettin, Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk ve eski
Başbakan Adnan Menderes'in daha önce görülmemiş kareleri bulunuyor. Bunlar
ülkenin tarihi, görsel hafızası. Hafızamızı ve tarihimizi yitirmeyeceğiz. Hepsi
dijital olarak kataloglanacak, temizlenecek, restore edilecek ve tekrardan
orijinal materyaliyle aynı zamanda dijital olarak saklanacak. Böylece hem
yedeklenecek hem de herkesin kullanımına hazır hale
getirilecek.”
"YOL HARİTAMIZ VAR"
Tarihi belgeleri incelemek isteyen birçok uzmanın kendilerine başvurduğunu
belirten Erkul, şöyle konuştu:
“Ancak elimizdeki nitrat tabanlı görüntüler henüz tarihçiler tarafından
rafine edilmedi. Siyah-beyaz olmasına rağmen bu görüntüler çok kıymetli görsel
hafıza, mutlaka olması gereken tarih bilinci. Elimizdekilerin hepsi o dönemdeki
eserlerden oluşuyor ancak toplanmayanları da var. Önümüzdeki aylarda
bakanlığımızın yapımına başlamaya hazırlandığı daha büyük bir merkezde Türkiye
ile ilgili tüm görüntüleri toplamayı hedefliyoruz. Attığımız adımların kısa
sürede çok olumlu sonuçlar verdiğini gördük. Bu zamana canlı tanık olanların
bile hafızalarından silinmeye başlamış görüntüler gün yüzüne çıktı şu anda.
Artık önümüzde bir yol haritamız var.”
VAHDETTİN ABDÜLHAMİD'İN
CENAZE MERASİMİNE GİDİYOR
İzleyenleri tarih sayfalarında yolculuğa çıkaran görüntüler arasında
Avusturya İmparatoru'nun İstanbul ziyareti ve onu karşılayan Osmanlı padişahı
Sultan Reşat'ın bulunduğu kareler yer alıyor.
Bir diğeri ise 1918'de tahta çıkan Osmanlı devletinin son padişahı
Vahdettin'e ait. Yine 1918 yılının Şubat ayına ait olduğu tahmin edilen
görüntüde Sultan Vahdettin, at arabasında askerlerin arasında halkı
selamladıktan sonra Sultan Abdülhamid'in cenaze merasimine
katılıyor.
ULU ÖNDER ÖLMEDEN İKİ YIL
ÖNCE Tadilatı tamamlanan 600 bin belge filmden bir bölümü de
Türkiye Cumhuriyeti'nin kurucusu Mustafa Kemal Atatürk'e ait.
Atatürk'ün 1936'da
TBMM'de 5. devre
2. yıl açış konuşmasını izleyenler hem yeni kurulan Türkiye Cumhuriyeti'nin
iktisadi, siyasi ve sosyal gelişimini hem de ulu önderin sesinin orijinal halini
dinleyebiliyor.
Arşivde bulunan bir başka görüntüde ise Atatürk, Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk
Başbakanı İsmet İnönü ve beraberindeki heyet İran Şahı Rıza Pehlevi'yi
istasyonda karşılıyor.
ADNAN MENDERES'İN ZİYARETLERİ
Dışarıdan bakıldığında ne olduğunun anlaşılması mümkün olmayan ve ancak büyük
uğraşlar sonucunda netlik kazanabilen görüntülerde, 27 Mayıs 1960 darbesinin
ardından idam edilen eski Başbakan Adnan Menderes'e ait önemli ziyaretlerin
detayları da var.
Yakın tarihi gözler önüne seren 1950'lere ait bu karelerde, Menderes ve
beraberindeki heyet gemiyle Yunanistan'ın başkenti Atina'ya gidiyor. Atina'da
Yunan halkının coşku ve sevgiyle karşıladığı Menderes, tarihi Atina Akropolü'nü
geziyor, Yunan adalarını ziyaret ediyor.
Atina'da gittikleri her yerde halkın yakın ilgi gösterdiği, zaman zaman
evlerin çatılarına çıkarak selamladığı Menderes ve heyeti, sokaklara hem Türkçe
hem de Yunanca asılan “Hoş geldiniz sevgili ve aziz dostlarımız” yazılı
pankartlar karşılıyor.
Bir başka karede ise Menderes ile 3. Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ın göçmenlerin
durumunu incelemek üzere çıktıkları Edirne, Kırklareli ve Babaeski seyahatleri
ve Menderes'in kurmaylarıyla katıldığı Konya gezisi de bulunuyor.
HÜRRIYET